Delaware muốn cho phép AI điều hành toàn bộ doanh nghiệp, dấy lên tranh cãi lớn

Delaware chuẩn bị cho phép AI điều hành doanh nghiệp

Một đề xuất tại bang Delaware nhằm cho phép các công ty được vận hành bởi các tác tử AI sẽ giúp chủ sở hữu con người né tránh trách nhiệm pháp lý đối với các hành động liều lĩnh và gây hại do AI thực hiện, Hạ nghị sĩ Mỹ James Comer (R-Ky.) cho biết trong một bức thư gửi Thống đốc Delaware Matt Meyer.

Comer, Chủ tịch Ủy ban Giám sát và Cải cách Chính phủ Hạ viện, nói với Meyer rằng ủy ban đang "tìm kiếm sự hỗ trợ để thu thập các tài liệu liên quan đến nỗ lực của chính quyền bang nhằm thiết lập một hình thức thực thể doanh nghiệp mới được gọi là Công ty Trí tuệ Nhân tạo (AIC)".

Comer cho biết đề xuất này rất dễ bị lạm dụng. "Chúng tôi lo ngại rằng đề xuất AIC của Delaware có thể được sử dụng để bảo vệ các công ty AI mạnh mẽ và các nhà đầu tư của họ khỏi trách nhiệm đối với các hành động gây hại liều lĩnh, đồng thời bảo vệ các thế lực không minh bạch đang tìm cách thâu tóm quản lý chống cạnh tranh đằng sau các sáng kiến AI của bang", bức thư của Comer nêu rõ.

Comer gợi ý rằng ông có thể đề xuất một đạo luật liên bang nhằm hạn chế thẩm quyền quản lý của các bang. Ông cho biết cuộc điều tra của Ủy ban Giám sát về kế hoạch của Delaware sẽ "cung cấp thông tin cho các nỗ lực lập pháp khả dĩ ở cấp liên bang, bao gồm các đề xuất nhằm giới hạn hợp lý các sáng kiến quản lý AI của bang".

Các công ty do AI điều hành có thể hoạt động trong hầu hết mọi ngành công nghiệp ngoại trừ ngân hàng. "Một AIC có thể có bất kỳ mục đích hợp pháp nào, bất kể là vì lợi nhuận hay không, ngoại trừ lĩnh vực kinh doanh ngân hàng", theo một dự luật dự kiến sẽ được trình lên cơ quan lập pháp bang Delaware.

Dự luật dự thảo nêu rõ các tác tử AI có thể được "chỉ định để quản lý việc kinh doanh và công việc, cũng như điều hành hoạt động kinh doanh của AIC". Dự luật đề xuất một "hộp cát quản lý" (regulatory sandbox) sẽ tồn tại trong 30 tháng để thử nghiệm ý tưởng này. Việc cho phép các công ty do AI điều hành sẽ mang lại nhiều doanh thu hơn thông vốn thuế và phí cho Delaware.

Tranh cãi về trách nhiệm pháp lý

Vào tháng 7 năm 2026, Ngoại trưởng Delaware Charuni Patibanda-Sanchez đã đồng tác giả một bài xã luận trên tạp chí Fortune thông báo về đề xuất này. Bài xã luận cho biết "không có gì trong luật của một số tiểu bang ngăn cản rõ ràng một tác tử AI điều hành một công ty không có con người chèo lái", đồng thời các tiểu bang nên xây dựng khuôn khổ pháp lý cho phần mềm tự động có khả năng ký kết hợp đồng, trả tiền cho nhà cung cấp và thực hiện các giao dịch không cần con người can thiệp.

Bài xã luận giải thích cách một công ty do AI điều hành sẽ bảo vệ con người khỏi trách nhiệm pháp lý: AIC của Delaware sẽ là một thực thể pháp lý riêng biệt có công việc hàng ngày do tác tử AI quản lý thay vì con người. Dưới sự chỉ đạo của tác tử, AIC có thể kiện và bị kiện dưới danh nghĩa chính nó, nắm giữ và định đoạt tài sản, cũng như gánh vác các nghĩa vụ. Thành viên duy nhất của công ty sẽ được bảo vệ khỏi các khoản nợ của AIC trừ khi vi phạm quy định vốn hoặc dùng AIC để gian lận.

Theo dự luật đề xuất, "thành viên" là một cá nhân hoặc tập đoàn tài trợ cho công ty do AI điều hành và hưởng lợi nhuận, nhưng chỉ định một tác tử AI để quản lý kinh doanh thực tế. Dự luật quy định "thành viên không chịu trách nhiệm pháp lý đối với bất kỳ hành vi hoặc thiếu sót nào mà AIC thực hiện hoặc không thực hiện".

Tâm điểm của các tập đoàn lớn

Một đạo luật tiểu bang trong tương lai cho phép các công ty vận hành bằng AI sẽ có tác động đặc biệt lớn tại Delaware, vì khoảng 2/3 các công ty trong danh sách Fortune 500 được thành lập tại đây. Patibanda-Sanchez tự hào rằng Delaware cung cấp "môi trường pháp lý dễ dự đoán và tập trung vào kinh doanh nhất trên thế giới".

Patibanda-Sanchez đã hợp tác về kế hoạch hộp cát với một công ty tư nhân chuyên tạo ra các tác tử AI pháp lý cho doanh nghiệp mang tên Norm Ai. Thống đốc Meyer cũng từng công khai ủng hộ ý tưởng cho phép các tác tử AI thành lập doanh nghiệp nhằm gia tăng nguồn thu cho bang, hưởng ứng các gợi ý từ tỷ phú Mark Cuban trên mạng xã hội.

Dự luật dự thảo đã được chi tiết hóa trong một bài báo trên Spotlight Delaware vào tháng 6 năm 2026, cho thấy dự luật này chuẩn bị được đưa ra thảo luận tại cơ quan lập pháp bang.