Cam kết toàn cầu dùng AI bảo vệ khí hậu chỉ là trò đùa vô nghĩa

Tại thời điểm này, việc đọc qua cam kết hào nhoáng mới nhất về việc sử dụng AI vì lợi ích môi trường giống như việc uống một lon bia không cồn vậy. Phải thừa nhận rằng, tôi vốn đã có sự hoài nghi ngay từ đầu. Làm sao điều này có thể tốt được chứ? Nhưng tôi đủ yêu bia và hành tinh của chúng ta để thử một lần — và này, tại sao lại không thử giảm thiểu tác hại một chút cơ chứ?

Các nhà đàm phán từ hơn 190 quốc gia trên toàn thế giới đang có mặt tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, trong tháng này để tham dự hội nghị thượng đỉnh về khí hậu thường niên của Liên hợp quốc, gọi là COP31 (Hội nghị các bên lần thứ 31 phê chuẩn Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi Khí hậu). Thổ Nhĩ Kỳ đã hé lộ Cam kết Trí tuệ Nhân tạo Antalya trước thềm hội nghị, mời gọi các đại biểu từ các quốc gia khác hưởng ứng cam kết trước khi chính thức ra mắt vào ngày 16 tháng 11.

Giống như lon bia không cồn đó, nó mang lại sự hụt hẫng sâu sắc.

Cam kết thực ra bao gồm một số biện pháp mang tính lý trí có thể kiềm chế tình trạng ô nhiễm làm nóng hành tinh từ các trung tâm dữ liệu AI ngốn điện. Thật không may, giống như lon bia không cồn đó, nó vô cùng kém thỏa mãn.

Nhìn sơ qua, nhiều thành phần mà bạn mong đợi từ một cam kết thực sự về tác động môi trường của AI đều có mặt ở đây. Nó đặt mục tiêu đảm bảo rằng các trung tâm dữ liệu ngày càng được cung cấp năng lượng bằng năng lượng sạch, kêu gọi các tiêu chuẩn được quốc tế công nhận cho việc phát triển AI có trách nhiệm. Tương tự, nó thúc đẩy các yêu cầu báo cáo để có sự minh bạch lớn hơn về tác động mà các trung tâm dữ liệu — vốn chạy chủ yếu bằng nhiên liệu hóa thạch — đã gây ra cho môi trường. Nó thậm chí còn thừa nhận sự cần thiết phải quản lý hàng tấn rác thải điện tử do bùng nổ AI tạo sinh.

Thế nhưng, chẳng có thực chất gì ở đây cả vì, như văn bản đã nêu rõ, các mục tiêu của cam kết này mang tính tự nguyện và không mang tính bắt buộc, không tạo ra nghĩa vụ mới nào, và sẽ được triển khai phù hợp với hoàn cảnh quốc gia. Nói cách khác, đây là những cam kết tự nguyện mà các quốc gia có thể chọn tuân theo hoặc không tuân theo tùy hứng.

Cũng không có cách nào để cam kết này nhận được sự hỗ trợ từ nhân vật có ảnh hưởng nhất trong trò chơi này (ít nhất là hiện tại). Mỹ có nhiều trung tâm dữ liệu hơn bất kỳ quốc gia nào khác, nhưng Donald Trump đã rút nước này khỏi hiệp định khí hậu toàn cầu và không có đại biểu chính thức nào tại hội nghị thượng đỉnh ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Điểm cuối cùng trong cam kết là đảm bảo rằng những tiến bộ trong AI tạo sinh có thể được sử dụng để tạo ra nhiều năng lượng tái tạo hơn và giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển kinh tế. Về vấn đề này, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature vào tháng 8 cho thấy AI gây ra nhiều phát thải carbon hơn bằng cách thúc đẩy sản xuất nhiên liệu hóa thạch so với lượng mà nó có thể giúp tránh được thông qua việc gia tăng năng lượng tái tạo.

Khi xét đến cùng, cam kết này mang lại hiệu ứng giả dược là tối đa. Trước tình hình các trung tâm dữ liệu đòi hỏi lượng điện khổng lồ và thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng nhiên liệu hóa thạch nhiều hơn, các nhà đàm phán không thể để bị nhìn nhận là không làm gì về vấn đề này. Và với nhiệt độ trung bình toàn cầu vẫn đang tăng lên, tất cả chúng ta đều có thể cần một loại đồ uống hỗ trợ tinh thần.