Các thành phố Mỹ đang siết chặt vòng kim cô với xe tự lái robotaxi

Đây là The Stepback, một bản tin hàng tuần phân tích sâu về một câu chuyện cốt lõi từ thế giới công nghệ.

Khởi đầu ra sao

Bang đầu tiên thông qua luật hợp pháp hóa xe tự lái hoạt động trên đường công cộng là Nevada vào tháng 6 năm 2011 — thời điểm mà những phương tiện này còn chưa thực sự xuất hiện trên đường phố. Điều này diễn ra ba năm trước khi Tesla giới thiệu Autopilot, năm năm trước khi Waymo tách ra từ dự án xe tự lái của Google và bảy năm trước khi dịch vụ robotaxi thương mại đầu tiên ra đời ở Arizona. Nevada đi trước thời đại chủ yếu nhờ vận động hành lang: Google nhìn nhận đây là bãi thử nghiệm lý tưởng cho các nguyên mẫu của mình nên đã thúc giục các nhà lập pháp thông qua đạo luật cho phép điều đó. Thậm chí, luật này còn bao gồm điều khoản miễn trừ tội nhắn tin khi đang lái xe cho tài xế khi hệ thống tự động được kích hoạt.

Vào thời điểm đó, nhiều tiểu bang và thành phố đã chào đón xe tự lái bằng cả hai tay với mong muốn được nhìn nhận là hướng tới tương lai và ủng hộ đổi mới. Họ không thể ngờ rằng hơn một thập kỷ sau, họ lại phải quay lại bàn soạn thảo để tạo ra các đạo luật nhằm kìm hãm chính những chiếc xe tự lái này.

Trong khi các nhà quản lý liên bang chật vật thiết lập tiêu chuẩn an toàn, thì các dự án luật thiết lập quy tắc cho xe tự động vẫn bế tắc tại Quốc hội trong nhiều năm qua. Sự tê liệt của Washington buộc các nhà lập pháp địa phương phải tự vạch ra các quy tắc riêng để đảm bảo xe robot ít nhất phải tuân theo một số luật giao thông.

Kết quả là một hệ thống quy định chồng chéo dành cho các nhà điều hành robotaxi — điều mà nhiều lãnh đạo trong ngành từng tuyệt vọng né tránh. Khi robotaxi tiếp tục lan rộng sang các thành phố mới, các quan chức địa phương đang phát hiện ra nhiều hệ lụy không lường trước từ những cư dân robot mới này, dẫn đến việc ngày càng có thêm nhiều quy định và sự phức tạp gia tăng đối với các nhà điều hành.

Tình hình hiện tại

Các đô thị thường thiếu thẩm quyền đối với các tiêu chuẩn sản xuất phương tiện, nhưng họ lại nắm giữ quyền hạn rộng lớn đối với việc vận hành đường phố. Do đó, họ đang tận dụng quyền lực này để thông qua các bộ luật riêng quản lý việc triển khai robotaxi.

Minneapolis đang xem xét một sắc lệnh yêu cầu phải có người giám sát bên trong xe tự lái, điều này có hiệu quả cấm các hoạt động hoàn toàn không có người lái. Hội đồng thành phố San Diego đã thông qua nghị quyết nhằm chặn Waymo tiếp cận sân bay và trao cho các cơ quan địa phương quyền kiểm soát trực tiếp đối với xe tự lái trong các trường hợp khẩn cấp. Các lính cứu hỏa ở Austin cũng bày tỏ lo ngại về việc Tesla Cybercab không có vô lăng hay bàn đạp, điều mà họ cho rằng có thể gây ra vấn đề nếu lực lượng ứng phó khẩn cấp cần di chuyển một chiếc xe bị kẹt.

Không chỉ các thành phố hay các bang thiên về đảng Dân chủ mới cứng rắn hơn, sự phản đối này đang xóa nhòa ranh giới chính trị truyền thống. Trước đây, đảng Cộng hòa thường được xem là cởi mở hơn với xe tự lái, trong khi đảng Dân chủ tỏ ra hoài nghi hơn. Điều này đã được chứng minh ở một số thành phố do đảng Dân chủ lãnh đạo như New York, Chicago, Washington D.C. vốn vẫn chưa hợp pháp hóa xe không có người lái. Nhưng giờ đây, ngay cả một số bang đỏ cũng đang cân nhắc siết chặt vòng dây kiểm soát, bao gồm Kentucky, Oklahoma, South Dakota và Iowa.

Ngay cả tại California thân thiện với công nghệ, các nhà lập pháp tiểu bang cũng đang cân nhắc các cách để thuần hóa robotaxi. Một số dự luật đã được đệ trình nhằm trao cho các thành phố quyền hạn trực tiếp trong việc giới hạn quy mô đội xe tự lái, hạn chế giờ hoạt động hoặc ban hành lệnh cấm giấy phép cục bộ trong giới hạn đô thị. Ngoài ra, các quy trình khẩn cấp đã được soạn thảo nhằm yêu cầu các công ty xe tự lái cung cấp cho cảnh sát địa phương và lực lượng cứu hỏa quyền truy cập ghi đè vật lý hoặc cơ chế tắt khẩn cấp từ xa.

Một số đô thị đang tận dụng quyền lực sử dụng đất và quy hoạch để trấn áp xe robot. Thành phố Culver đã nghiên cứu việc áp dụng lệnh hoãn khẩn cấp đối với giấy phép xây dựng các cơ sở đội xe tự lái, trong khi Santa Monica sử dụng các quy định về tiếng ồn và giao thông tại địa phương để hạn chế các trung tâm sạc điện hoạt động 24 giờ.

Bước tiếp theo

Khi tranh cãi địa phương về xe tự lái ngày càng gia tăng, các nhà phát triển xe tự lái đang ngày càng hướng tới các thị trường nước ngoài như một giải pháp phòng ngừa trước những trở ngại tiếp tục xuất hiện tại Mỹ. Waymo đang lên kế hoạch mở rộng dịch vụ tại London, Tokyo và Munich. Uber đang chuẩn bị xe cho Manchester, Madrid và Dubai. Nếu nước Mỹ trở nên quá phức tạp và bị quản lý quá mức, có lẽ họ có thể tìm thấy sự đón nhận thân thiện hơn ở nơi khác.

Mặc dù vậy, Mỹ vẫn mang lại cơ hội tốt nhất cho ngành công nghiệp này để tạo ra lợi nhuận, đặc biệt là khi chi phí của các nhà phát triển tiếp tục tăng. Thay vì trực tiếp đấu tranh với các quy định địa phương nghiêm ngặt, các công ty như Waymo, Zoox và Aurora đang ưu tiên các tiểu bang có điều khoản ưu tiên lập pháp rõ ràng nhằm ngăn chặn từng thành phố riêng lẻ cấm công nghệ này. Ở cấp quốc gia, các hiệp hội thương mại trong ngành như Hiệp hội Công nghiệp Xe Tự lái đang tích cực thúc đẩy các quyền ưu tiên lớn hơn nhằm cố gắng tạo ra các tiêu chuẩn thống nhất hơn.

Quốc hội cuối cùng có thể sẽ thông qua luật an toàn cấp cao, nhưng rất khó có khả năng bất kỳ dự luật nào được thông qua ở cấp liên bang lại tìm cách tước đi các quyền cảnh sát, quy hoạch và ứng phó khẩn cấp cốt lõi của các thành phố. Các tiểu bang cũng sẽ có tiếng nói riêng và đôi khi điều đó có thể bổ sung hoặc mâu thuẫn với chính các thành phố của họ.

Tin vắn công nghệ

Streetsblog đưa tin rằng Uber và Waymo đã chi hơn 15 triệu USD để vận động hành lang các quan chức tiểu bang ở New York.

Tesla đã phải đổi tên phần mềm Tự lái Hoàn toàn (Full Self-Driving) thành "Lái xe Hỗ trợ" để giành được sự chấp thuận từ các cơ quan quản lý Liên minh Châu Âu, theo Reuters.

Tesla đã cung cấp cho lực lượng ứng phó khẩn cấp ở Austin ba ngày đào tạo và sách hướng dẫn khẩn cấp về cách tương tác với dòng xe Cybercab của họ, theo tờ The Daily Texan.