Cựu kỹ sư OpenAI bị bắt vì nghi trộm bí mật AI cho Saudi Arabia

Cựu kỹ sư OpenAI bị buộc tội gián điệp

Vào thứ Hai, tòa án đã chấp thuận yêu cầu của chính phủ Mỹ về việc từ chối cho tại ngoại đối với một cựu kỹ sư của OpenAI bị cáo buộc đặt thiết bị nghe lén trong một phòng họp tối mật để đánh cắp các bí mật của phòng thí nghiệm này.

Trong hồ sơ nộp lên tòa án vào Chủ nhật, luật sư Mỹ Craig Missakian lập luận rằng Abdulrahman Alfozan phải tiếp tục bị giam giữ trong lúc Mỹ củng cố hồ sơ buộc tội Alfozan đã thực hiện hành vi gián điệp táo tợn nhắm vào OpenAI, phục vụ cho lợi ích kinh doanh cá nhân hoặc cho Vương quốc Saudi Arabia.

Bằng chứng cho thấy Alfozan đã trò chuyện với một thành viên hoàng gia Saudi Arabia qua WhatsApp, đồng thời tìm kiếm cơ hội chuyển hẳn về nước sinh sống trong bối cảnh quốc gia này đang đẩy mạnh chiến lược phát triển AI lớn nhất từ trước đến nay. Ngay trước khi bị bắt, FBI phát hiện anh ta đã truy cập vào một thư mục có tên “Saudi Gov Docs” trên iPhone, nơi lưu giữ hình ảnh về thiết bị nghe lén thứ hai mà anh ta đặt trong văn phòng.

Với lượng bằng chứng áp đảo, Alfozan – một công dân Saudi Arabia và là thường trú nhân hợp pháp tại Mỹ – có nguy cơ trốn cao với sự hậu thuẫn dường như vô tận từ chính phủ Saudi Arabia, ông Missakian cáo buộc.

Kế hoạch tẩu thoát bất thành

FBI đã bắt giữ Alfozan chỉ vài ngày trước khi anh ta kịp lên máy bay. Vị luật sư cho biết Alfozan đã đặt vé một chiều cho bản thân, vợ và con trai đến Riyadh, thủ đô Saudi Arabia. Vé này được cho là do chính phủ Saudi Arabia chi trả. Sau khi anh bị bắt, vợ và con trai đã đổi sang chuyến bay sớm hơn và lập tức rời khỏi Mỹ. Một lần nữa, nhà chức trách phát hiện một thành viên quân đội Saudi Arabia đã đặt và thanh toán vé hạng thương gia một chiều khác cho vợ con bị cáo để đến Doha, Qatar.

Sau khi nhận mức thù lao đáng kể từ một thập kỷ làm việc trong lĩnh vực công nghệ cao tại Khu vực Vịnh San Francisco, Alfozan có đủ nguồn lực tài chính để trốn sang Saudi Arabia. Chính phủ Mỹ cũng cho biết anh ta sở hữu ít nhất hai tài khoản ngân hàng tại quốc gia Trung Đông này.

Để củng cố yêu cầu giam giữ, chính phủ dẫn chứng một vụ việc trước đây khi các cựu nhân viên Twitter bị buộc tội làm gián điệp cho Saudi Arabia. Cáo buộc vẫn đang được xử lý đối với một trong những cựu nhân viên đó là Ali Alzabarah, một phần vì một quan chức ngoại giao Saudi Arabia đã giúp sắp xếp chuyến bay trốn về nước ngay sau khi Twitter phát hiện sự việc.

Quá trình cài đặt thiết bị nghe lén

Khi bị bắt, Alfozan đang sống cùng gia đình tại California. Kể từ khi chuyển đến Mỹ vào năm 2009, anh ta đã lấy các bằng cấp kỹ thuật từ MIT và UC Berkeley. Sau hơn một thập kỷ làm việc tại Thung lũng Silicon, OpenAI cuối cùng đã thuê anh ta làm kỹ sư vào khoảng tháng 7 năm 2025 với mức lương cơ bản hàng năm là 325.000 USD, cùng khoản thưởng cổ phần trị giá 2.200.000 USD.

Cáo trạng cho biết các kế hoạch chống lại OpenAI bắt đầu trong những tháng sau khi anh gia nhập công ty. Trong lúc OpenAI chuẩn bị giải quyết chế độ nghỉ phép cho Alfozan, khi visa du học của vợ đã hết hạn và anh định dùng hai tháng nghỉ phép có lương để giúp gia đình chuyển về Saudi Arabia định cư, âm mưu đã bị bại lộ.

Khoảng hai tuần trước ngày khởi hành dự kiến, OpenAI phát hiện một thiết bị ghi âm giấu trong phòng họp. Thiết bị này đã hoạt động ít nhất nhiều ngày và từng nằm trong phòng họp kín trong một cuộc họp tối mật với các quan chức chính phủ Mỹ.

Phát hiện của FBI

Trong đơn kiến nghị giam giữ, chính phủ cung cấp thêm chi tiết từ cuộc khám xét nhà riêng của Alfozan. Ngoài các thiết bị ghi âm tương tự được tìm thấy tại văn phòng OpenAI, FBI còn thu giữ bằng chứng cho thấy Alfozan đã đặt ít nhất một thiết bị nghe lén khác.

Các bức ảnh trên iPhone của Alfozan ghi lại ít nhất một thiết bị ghi âm được ngụy trang cùng các bảng mạch vào/ra trên tivi và thiết bị điện tử tại nhiều vị trí khác nhau trong các tòa nhà của OpenAI, bao gồm cả một phòng họp thường xuyên diễn ra các cuộc họp nhạy cảm.

OpenAI và chính phủ Mỹ đều biết rằng Saudi Arabia đã dành toàn bộ năm nay để thúc đẩy lĩnh vực AI thông qua nỗ lực mang tên “Vision 2030”. Tuy nhiên, Mỹ rất cảnh giác với các phòng thí nghiệm công nghệ tiên phong trong nước. Do đó, FBI đặc biệt quan ngại khi nhật ký WhatsApp trên điện thoại Alfozan cho thấy một thành viên hoàng gia nước này dường như đang chiêu mộ anh ta từ năm 2025 cho đến ngày 5 tháng 10.

Hoạt động trình duyệt trên iPhone cũng mang lại nhiều nghi vấn. Ngày 4 tháng 10, Alfozan đã truy cập thư mục “Saudi Gov Docs”. Dù không công khai nội dung bên trong, nhật ký hoạt động cho thấy Alfozan đã sử dụng trợ lý năng suất của OpenAI để tìm kiếm những nhân sự phù hợp tham gia cuộc họp không chính thức cấp cao với các bộ trưởng tại Saudi Arabia.

Mặc dù Alfozan hiện chỉ đối mặt với mức án tối đa 5 năm tù vì tội ghi âm trái phép các cuộc họp của OpenAI, chính phủ cho biết họ có thể đưa ra các cáo buộc nghiêm trọng hơn khi có thêm bằng chứng củng cố.